Wystawa prac Tadeusza Kantora "EPOKA CHŁOPCA"

Wernisaż wystawy

„W latach 1982 i 1983 powstał cykl pięciu obrazów zatytułowanych Umarła klasa. Powtarzają się na nich ujęcia postaci chłopców z wcześniejszych rysunków, np. z jakimś przedmiotem – ale już bez formalnych zabiegów łączenia postaci i przedmiotu. Przyglądając się tym obrazom, mimo że dostrzegamy sylwetkę chłopca, mamy wątpliwość, czy to aby nie postać starca... La fenêtre [Okno] przedstawia wizerunek skulonego chłopca, niemal wgniecionego w ramę okna. Druga postać z tego obrazu – ta, która przekroczyła ograniczoną przestrzeń wypadłszy z okna poza jego ramę – sprawia wrażenie umarłej. Podobnie jak postać, która wstała z ławki szkolnej na obrazie Umarła klasa II. Obraz La table à écrire [Biurko] przedstawia omdlałego, bosego chłopca leżącego na stole, jakby ukrzyżowanego. Na szkicu do tego obrazu stół stał na podłodze, a na obrazie jest umieszczony w próżni, w nieokreślonej przestrzeni. Te obrazy nadal nie są pozbawione wymowy psychologicznej. Omdlałe postacie półnagich chłopców, jakby unoszone przez podtrzymujące je przedmioty – postacie nie mieszczące się w ramie okna, czy w ławce – robią wrażenie, jakby opadały bądź odchodziły... Możemy domyślać się, że to próba przywołania minionego, „umarłego” już dzieciństwa przez dojrzałego człowieka-artystę, który tęskni i cierpi, świadom tego, że powrót do tej epoki życia jest niemożliwy.

Jak już wspomniano, Kantor „powiększał” postacie o przedmioty. Jednym z bardziej znaczących był stół. W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych zaczęły powstawać rysunki z serii D’après Malczewski [Według Malczewskiego]. Szkic do obrazu Powrót do domu przedstawia postać chłopca leżącą na stole, ale już nie stabilnie, w ujęciu horyzontalnym. Jej ukośne ułożenie, wyraźne przechylenie, głowa opadająca w kierunku domku narysowanego na samym dole szkicu – wszystko to ilustruje i pogłębia dramat przedstawianej postaci. Na obrazie zatytułowanym Le retour à sa maison [Powrót do domu] (1986) widać opadającą postać (już bez stołu), która trzyma za rękę małego chłopca, jakby unosząc go z sobą. W dwa lata później powstaje cykl obrazów Cholernie spadam przedstawiających nagiego artystę, już nie chłopca, opadającego w czarną czeluść obrazu, w kierunku namalowanych u dołu zabudowań Wielopola...”

(Anna Halczak, fragment tekstu zamieszczonego w katalogu wystawy)

Na wystawie są prezentowane rysunki Tadeusza Kantora (między innymi serie: „Chłopcy”, „Ludzie powiększeni o przedmiot”, „Chłopcy z gazetami”, projekty do spektakli), obrazy (cykl „Umarła klasa”) i obiekty („Chłopiec w ławce z ‘Umarłej klasy’”, „Rowerek”, „Wózeczek”).

Zdjęcia